Հայոց այբուբեն
Հայոց այբուբենի ամբողջական աղյուսակը։ Յուրաքանչյուր տառ ներկայացված է մեծատառով և փոքրատառով, ավանդական անվանումով, լատինատառ տառադարձությամբ և արտասանության բացատրությամբ, ինչպես նաև արևելահայերեն ու արևմտահայերեն տարբերություններով։ Կարող եք պատճենել տառը, բացել այն ստեղնաշարում կամ սեղմել բարձրախոսի պատկերակը՝ արտասանությունը լսելու համար։
Բացել հայերեն ստեղնաշարը| Մեծատառ | Փոքրատառ | Անվանում | Տառադարձություն | Արտասանություն | Արևելյան | Արևմտյան | Պատճենել |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ա | ա | այբ | a | a as in father | |||
| Բ | բ | բեն | b / p | b as in book | b | p | |
| Գ | գ | գիմ | g / k | g as in go | g | k | |
| Դ | դ | դա | d / t | d as in day | d | t | |
| Ե | ե | եչ | e / ye | e as in bed; ye at the start of a word | |||
| Զ | զ | զա | z | z as in zoo | |||
| Է | է | է | e | open e as in bed, never ye | |||
| Ը | ը | ըթ | y / e | schwa, the a in about | |||
| Թ | թ | թո | t | t with a puff of air, as in top | |||
| Ժ | ժ | ժե | zh | s in measure | |||
| Ի | ի | ինի | i | ee as in see | |||
| Լ | լ | լյուն | l | l as in look | |||
| Խ | խ | խե | kh | ch in Scottish loch | |||
| Ծ | ծ | ծա | ts / dz | sharp ts | ts | dz | |
| Կ | կ | կեն | k / g | k as in sky | k | g | |
| Հ | հ | հո | h | h as in hat | |||
| Ձ | ձ | ձա | dz / ts | dz as in adze | dz | ts | |
| Ղ | ղ | ղատ | gh | French r, soft throaty gh | |||
| Ճ | ճ | ճե | ch / j | sharp ch | ch | j | |
| Մ | մ | մեն | m | m as in man | |||
| Յ | յ | հի | y | y as in yes | |||
| Ն | ն | նու | n | n as in now | |||
| Շ | շ | շա | sh | sh as in ship | |||
| Ո | ո | ո | o / vo | o as in more; vo at the start of a word | |||
| Չ | չ | չա | ch | ch as in church, with a puff of air | |||
| Պ | պ | պե | p / b | p as in spin | p | b | |
| Ջ | ջ | ջե | j / ch | j as in jam | j | ch | |
| Ռ | ռ | ռա | rr | rolled r, as in Spanish perro | |||
| Ս | ս | սե | s | s as in sun | |||
| Վ | վ | վեվ | v | v as in van | |||
| Տ | տ | տյուն | t / d | t as in stop | t | d | |
| Ր | ր | րե | r | soft tapped r | |||
| Ց | ց | ցո | ts | ts as in cats, with a puff of air | |||
| Ւ | ւ | հյուն | w | used today inside ու and և | |||
| Փ | փ | փյուր | p | p as in pen, with a puff of air | |||
| Ք | ք | քե | k | k as in kite, with a puff of air | |||
| Օ | օ | օ | o | o as in more, never vo | |||
| Ֆ | ֆ | ֆե | f | f as in fine |
Երկու տառով գրվող ձևեր
Այս ձևերը գրվում են մեկից ավելի տառով, բայց ժամանակակից հայերենում կարդացվում են որպես մեկ հնչյուն։
| Մեծատառ | Փոքրատառ | Անվանում | Տառադարձություն | Արտասանություն | Արևելյան | Արևմտյան | Պատճենել |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ՈՒ | ու | ու | u | oo as in food (written with two letters) | |||
| ԵՎ | և | և | yev / ew | the word and, written as one ligature |
Քանի՞ տառ ունի հայոց այբուբենը
Ժամանակակից հայոց այբուբենն ունի 38 տառ։ Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին ստեղծել է 36 տառ, իսկ օ և ֆ տառերն ավելացվել են ավելի ուշ՝ մոտ 12-րդ դարում։
Արտասանություն
Տառերի մեծ մասը ունի մեկ կայուն հնչյուն։ Բառասկզբում ե-ն կարդացվում է յե, իսկ ո-ն՝ վո։ Թ, փ, ք, չ և ց տառերն արտասանվում են շնչեղ, իսկ ղ-ն՝ փափուկ, կոկորդային։ Սեղմեք բարձրախոսի պատկերակը՝ ցանկացած տառի հնչյունը լսելու համար։
Արևելահայերեն և արևմտահայերեն
Երկու ճյուղերն ունեն նույն այբուբենը, բայց տարբերվում են մի խումբ բաղաձայնների արտասանությամբ։ Այնտեղ, որտեղ արևելահայերենում բ, գ, դ, ձ, ջ է, արևմտահայերենում պ, կ, տ, ծ, ճ է և հակառակը։
Լատինատառ տառադարձություն
Տառադարձության սյունակը ցույց է տալիս լատինատառ գրելաձևը, որը կարող եք օգտագործել «Լատիներեն → հայերեն» ռեժիմում. barev → բարև։